Galata Köprüsü Balık Restoranları ve Köprünün Tarihi

Galata Köprüsü balık restoranları, Eminönü ile Karaköy’ü Haliç üzerinden bağlayan köprünün alt katında, suyun hemen kenarında yer alır. Üstte tramvay geçer, oltacılar balık tutar; altta masalar denize bakar. Bugünkü köprü 1994’te tamamlandı, ama bu hatta köprüden geçip balık yeme alışkanlığı 19. yüzyıla kadar uzanır.

Bu yazıda köprünün tarihini kaynaklı tarihlerle, iki katlı yapının nasıl işlediğini ve köprü altında balığı hesapta sürpriz yaşamadan nasıl sipariş edeceğinizi bulacaksınız. Yıldızlar Restaurant 1980’den beri bu hikâyenin içinde; köprünün birkaç dönemini suyun kenarından izledik.

Galata Köprüsü ilk ne zaman yapıldı?

Bugünkü yerdeki ilk köprü, 1845’te Sultan Abdülmecid’in annesi Valide Sultan’ın isteğiyle yapılan ahşap Cisr-i Cedid’dir, yani “Yeni Köprü”. Köprüden geçmek ücretliydi: geçiş ücreti 25 Kasım 1845’te başladı ve bu hattaki köprülerde 1930’a kadar sürdü (Wikipedia: Galata Bridge).

O günden bu yana Eminönü ile Karaköy arasında aynı hatta beş köprü yapıldı. Her biri bir öncekinden büyüktü, çünkü şehir de trafik de büyüyordu.

Galata Köprüsü tarihi: 150 yılda beş köprü

Yıl	Köprü	Öne çıkan bilgiler
1845	1. köprü, ahşap (Cisr-i Cedid)	Valide Sultan yaptırdı; geçiş ücreti 25 Kasım 1845’te başladı; yaklaşık 18 yıl kullanıldı
1863	2. köprü, ahşap	Sultan Abdülaziz döneminde ilk köprünün yerine yapıldı
1875	3. köprü, dubalar üzerinde demir	İngiliz G. Wells firması yaptı; yaklaşık 480 m uzunluk, 14 m genişlik, 24 duba
1912	4. köprü, yüzer (“eski köprü”)	Alman Hüttenwerk Oberhausen AG yaptı; yaklaşık 466 m uzunluk, 25 m genişlik; altında bar ve lokantalar
1992	Yangın	1912 köprüsü 16 Mayıs 1992’deki yangında ağır hasar gördü
1994	5. köprü, bugünkü açılır köprü	STFA, Aralık 1994’te tamamladı; yaklaşık 490 m uzunluk, 80 m ana açıklık, 42 m genişlik

Kaynaklar: Wikipedia: Galata Bridge ve Diken, 23 Aralık 2016.

Yanan eski köprü nereye gitti?

İstanbulluların hâlâ “eski köprü” dediği yapı, 1912’de açılan yüzer köprüdür. Dubalar üzerinde dururdu ve orta bölümü gemiler için açılabiliyordu. 16 Mayıs 1992’deki yangından sonra kullanılamaz hale geldi ve yerinden çekildi. Onarılan parçalar Haliç’in içlerine, Ayvansaray ile Hasköy arasına yerleştirildi; 7 Ekim 2012’de yaya ve araç trafiğine kapatıldı. Aralık 2016’da kalan dubalar römorkörlerle Haliç’ten çıkarıldı (Diken).

Yangının nedeni bugüne kadar kesin olarak açıklanmadı. Köprüyü oluşturan 12 parçadan 3’ünün yıllar içinde kaybolduğu da basına yansıdı (Emlak Kulisi).

Yeni köprü nasıl çalışıyor?

Bugünkü köprü betonarme bir açılır köprüdür: orta açıklığı kaldırılarak yüksek tekneler Haliç’e geçebilir. STFA tarafından eski köprünün birkaç metre yanında yapıldı. Her yönde iki şeritli araç yolu ve yaya kaldırımı vardır; T1 tramvayı ortadan geçer.

Köprünün iki katında neler var?

Galata Köprüsü iki katlı bir cadde gibi çalışır:

1. Üst kat: araç yolu, T1 tramvayı (Kabataş–Bağcılar) ve geniş yaya kaldırımları. Oltacılar burada durur.
2. Alt kat: iki yanda sıralanan balık restoranları, kafeler ve barlar. Bir taraf Boğaz’a, öbür taraf Haliç’e bakar.

Alt kattaki düzen, altında bar ve lokantalar bulunan 1912 köprüsünü hatırlatır. Uçtan uca yürümek birkaç dakika sürer, menüler de genellikle dışarıda asılıdır; oturmadan önce bakıp karşılaştırabilirsiniz.

Galata Köprüsü’ndeki oltacılar

Üst kattaki oltacılar İstanbul’un en çok fotoğraflanan manzaralarından biri. Sabahın erken saatlerinden gece geç vakte kadar korkuluklara dizilmiş uzun oltalar, ayak dibinde küçük kovalar görürsünüz. Çıkan balığın önemli kısmı istavrit gibi küçük balıklardır; yem ve takım da köprü üzerinde satılır.

Köprüden yürüyerek geçecekseniz başınızın üstünden atılan oltalara dikkat edin ve sahipsiz gibi duran oltalara yaslanmayın. Oltacıları seyretmenin en keyifli yeri ise alt kattır; misinaların tentelerin önünden suya indiğini masadan izleyebilirsiniz.

Köprü altı restoranları turist tuzağı mı?

Bazı seyahat sitelerinde köprü altı restoranlarına karşı uyarılar okursunuz; genelde beklenenden yüksek gelen bir balık hesabı anlatılır. Dürüst cevap şu: bu, restorana ve nasıl sipariş verdiğinize bağlı. Balık gramajla satılır ve fiyatı mevsime göre değişir. Izgara balık İstanbul’un hiçbir yerinde sabit fiyatlı bir ürün değildir; köprü altında da değil.

Balığı sürprizsiz sipariş etmenin yolu

Bu adımlar şehrin her balık restoranında işe yarar:

1. Oturmadan önce menüye bakın. Mezelerin ve içkilerin fiyatlarını, servis ücretinin yazıp yazmadığını kontrol edin.
2. Servis ücretini sorun. Hesaba eklenip eklenmediğini ve oranını öğrenin.3. Balığınızı tezgâhtan seçin. Buz üzerindeki balıklardan istediğinizi gösterin.
3. Pişmeden önce gramajını ve fiyatını sorun. Bu aşamada net bir cevap almak, hesapta sürprizi ortadan kaldırır.
4. Pişirme şeklinde anlaşın. Izgara, kiremitte ya da tuzda balık birbirinden farklıdır; garsonla birlikte karar verin.
5. Mevsim balığını tercih edin. Mevsiminde balık hem daha lezzetli hem genelde daha hesaplıdır. Hangi ay ne yeneceğini balık takvimimizde bulabilirsiniz.

Bunların hiçbiri özel bir taktik değil; İstanbullular da balığı böyle sipariş eder.

Yıldızlar: eski köprüden yeni köprüye

Yıldızlar Restaurant 1980’de eski Galata Köprüsü’nde, yani 1912’nin yüzer köprüsünde açıldı. O köprü yenilenince restoran yeni köprünün altına taşındı. Bugün alt katta, Eminönü ucunda, Boğaz tarafındayız. Hikâyemizin devamını Hakkımızda sayfasında okuyabilirsiniz.

Pencere kenarındaki ve açık havadaki masalardan karşıda Üsküdar ile Çamlıca tepesi, çaprazda Karaköy ve Galata Kulesi, hemen yanda Yeni Cami görünür; vapurlar iskeleler arasında gidip gelir. Akşam olunca köprünün ışıkları suya vurur.

Misafirlerimiz balığını buz üzerindeki tezgâhtan seçer, pişirme şeklini garsonla birlikte belirler. Menümüzde mevsime göre değişen balıkların yanı sıra soğuk mezeler, tereyağında jumbo karides gibi ara sıcaklar ve rakı çeşitleri var. Rakı balık sofrasının inceliklerini rakı balık rehberimizde anlattık.

Galata Köprüsü altında yerinizi ayırtın

Yıldızlar her gün 10:00–02:00 arası açık. Havanın açık olduğu akşamlarda pencere ve açık hava masaları önce dolar, bu yüzden rezervasyon yapmanızı öneririz. Rezervasyon formunu kullanabilir ya da gelmeden önce menüye göz atabilirsiniz. 10 ile 200 kişi arası gruplar için organizasyonlar sayfamıza bakın.